ਹਰ ਮਹੀਨੇ 80,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਕਮਾਈ
ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸਤਿੰਦਰ ਪਾਲ ਨੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਪਾਲਣ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
22 ਜੂਨ, 2026 – ਹਰਿਆਣਾ/ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ: ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸਤਿੰਦਰ ਪਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲਾਭ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣਿਆ ਬਲਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵੀ ਬਣਿਆ। ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਤਿੰਦਰ ਪਾਲ ਨੇ ₹5 ਲੱਖ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਖਰਗੋਸ਼ ਪਾਲਣ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਹ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਲਗਭਗ ₹80,000 ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।
100 ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ, ਹੁਣ ਗਿਣਤੀ 400 ਤੋਂ ਪਾਰ
ਸਤਿੰਦਰ ਪਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ 100 ਖਰਗੋਸ਼ ਸਨ। ਘੱਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਦੇ ਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁਣ 400 ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਖਰਗੋਸ਼ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਛੇ ਤੋਂ ਸੱਤ ਵਾਰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਤੱਕ ਬੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਫਾਰਮ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੈ।
20 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ
ਸਤਿੰਦਰ ਪਾਲ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਖਰਗੋਸ਼ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਖਰਗੋਸ਼ ਪਾਲਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “20 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਖਰਗੋਸ਼ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕ ਵਜੋਂ ਲਿਆਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।”
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਹੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਛੇ ਉੱਨਤ ਨਸਲਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ, ਡੱਚ ਅਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵ੍ਹਾਈਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
- ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਾ ਗਣਿਤ: ₹1.50 ਲਾਗਤ ਅਤੇ ₹300 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਖਰਗੋਸ਼ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਹਿੰਗਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਾਰੋਬਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਖਰਚਾ: ਇੱਕ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ਼ ₹1 ਤੋਂ ₹1.50 ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਦਾ ਸੁੱਕਾ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਹਰਾ ਚਾਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਦਾ ਵਜਨ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਢਾਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 1.5 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੀਮਤ: ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ₹300 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਕਦੇ ਹਨ।
- ਇਕੋ–ਫ੍ਰੈਂਡਲੀ ਫਾਰਮਿੰਗ: ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਬਦਬੂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸ਼ੋਰ ਸ਼ਰਾਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸ਼ੈੱਡ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਡਿਮਾਂਡ
ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖਰਗੋਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੌਕ ਲਈ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਾਰਮ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਆਰਡਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਲਈ ਹਿਸਾਰ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮੰਗ ਹੈ।
ਸਿਰਫ਼ 10 ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਸਾਨ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਿਸਾਨ ਜਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ (10 ਖਰਗੋਸ਼) ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 7 ਮਾਦਾ ਅਤੇ 3 ਨਰ ਖਰਗੋਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਜਗ੍ਹਾ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ETV BHARAT