ਜੈਬੰਸ ਸਿੰਘ
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ, ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੈਨਾ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਸੇਲਰ ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹਪੂਰਨ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਬਪਤੀ ਦੀ ਗਲਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵੱਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਨਾ ਤਾਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਨਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਉਠਾਈ ਗਈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਕਾਬਿਲ ਰੈਲੀ ਡਰਾਈਵਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਫਲਾਇੰਗ ਸਿੱਖ” ਅਤੇ “ਜਿਪਸੀ ਕਿੰਗ” ਵਰਗੇ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। “ਜਿਪਸੀ ਕਿੰਗ” ਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਰੂਤੀ ਜਿਪਸੀ ਨਾਲ ਖਾਸ ਮੋਹਬਤ ਕਾਰਨ ਪਿਆ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੋਵੇ ਜੋ ਮਾਰੂਤੀ ਜਿਪਸੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਈ ਏਸ਼ੀਆ ਜੋਨ ਰੈਲੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਪੰਜ ਵਾਰ ਇੰਡਿਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੈਲੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (INRC) ਵੀ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੈਲੀ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਤੋਂ ਸਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਜੇਕੇ ਟਾਇਰ ਮੋਟਰਸਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੇਕੇ ਟਾਇਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ। ਇਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਰੇਮੰਡ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦਾ ਵੀ ਮਾਲਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਗੌਤਮ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਹੈ। ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਮਰਸਡੀਜ਼-ਬੈਂਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਚੀਫ਼ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਮਹੇਸ਼ ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਭਾਰਤੀ ਨੌਸੈਨਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ ਨੌਸੈਨਾ ਹਵਾਈ ਚਾਲਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਸੇਲਿੰਗ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਿੰਗੀ ਅਤੇ ਮੈਚ ਰੇਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਸੇਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ। 2002 ਦੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਅਤੇ 2006 ਦੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਯਾਚਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਹੇਸ਼ ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਗੌਤਮ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਦੀ ਲਗਜ਼ਰੀ ਯਾਚਟ ਟੀਟੀ ਅਸ਼ੇਨਾ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਸਨ।
ਗੌਤਮ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਬਪਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਰੇਮੰਡ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇਕੇ ਟਾਇਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ—ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਵਰਤਾਅ ਕਾਰਨ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਅਤੇ ਦਿਖਾਵੇਦਾਰ ਜੀਵਨ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਾ ਖਾਸ ਸ਼ੌਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ — ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੋਟਰਸਪੋਰਟ ਹੋਵੇ, ਸਪੀਡਬੋਟ ਜਾਂ ਜਹਾਜ਼।
ਦੁਰਘਟਨਾ
ਗੌਤਮ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਨੇ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਯਾਚਟ ਟੀਟੀ ਅਸ਼ੇਨਾ ‘ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਔਰਤਾਂ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼, ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਦੋਸਤ ਮਨੇਕ ਭਾਰਦਵਾਜ ਅਤੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਠਾਣੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਉੱਚ ਅਹੁਦੇ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਜਦਕਿ ਮਹੇਸ਼ ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਯਾਚਟ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਸਨ।
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ (20 ਮਾਰਚ 2026) ਸਵੇਰੇ ਤੜਕੇ ਗੌਤਮ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਰੇਸਿੰਗ ਸਪੀਡਬੋਟ ‘ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਟੋਲੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜ-ਮਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਕਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਪੀਡਬੋਟ ਗੌਤਮ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਖੁਦ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਾਫ਼ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਕ ਜਹਾਜ਼ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਬੋਟ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਮਾਲਦੀਵੀ ਨਾਗਰਿਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਪੀਡਬੋਟ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਵਾਵੂ ਐਟੋਲ ਦੇ ਫੈਲੀਧੂ ਟਾਪੂਆਂ ਨੇੜੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਭਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਲਟ ਗਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰ ਗਏ।
ਮਾਲਦੀਵੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਟ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੋਤਾਖੋਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਵੱਡਾ ਖੋਜ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਅਭਿਆਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪੰਜ ਯਾਤਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨੇਕ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੀ ਬਾਂਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਕੱਟਣੀ ਪਈ। ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਨੂੰ ਹਲਕੀ ਚੋਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਲਾਪਤਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਲਗਭਗ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਤੀਬਰ ਖੋਜ ਬਾਅਦ ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਘਟਨਾ ਸਥਾਨ ਨੇੜੇ ਇਕ ਕੋਰਲ ਰੀਫ਼ ਕੋਲੋਂ ਮਿਲੀ। ਜਦਕਿ ਮਹੇਸ਼ ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਤੰਦਰੁਸਤ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਇਹ ਤਦ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜੇ ਉਹ ਉਲਟੀ ਹੋਈ ਬੋਟ ਦੇ ਮਲਬੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ ਹੋਣ ਜਾਂ ਟੱਕਰ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਕੁਝ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
- ਕੀ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਦੋਂ ਵਾਵੂ ਐਟੋਲ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਾਲਾਤ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਾਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਟੋਲੀ ਲਈ ਖੁੱਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਸੀ?
- ਸਪੀਡਬੋਟ ਯਾਚਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇਕ ਸਹਾਇਕ ਬੋਟ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਸੀ? ਇਸ ‘ਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਿਖਤ ਪਾਇਲਟ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਕੀ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ?
- ਕੀ ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਨਾਲ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਬਚ ਗਏ ਤਾਂ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਈ?
ਦੁਰਘਟਨਾ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਲਗਭਗ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਮਾਲਦੀਵ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੰਬਈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮਾਲਦੀਵੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁਲਜ਼ਮ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਬਿਆਨ ਲੈ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਧਿਆਨਯੋਗ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਾਲਦੀਵ ਛੱਡ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਦੀ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਸੀ। ਮਨੇਕ ਭਾਰਦਵਾਜ ਵੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਭਵਤ: ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਠਾਣੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸੀ; ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਹੁਣ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਟੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਗਵਾਹ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਲਦੀਵੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂਚ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ? ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਕਈ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਘਟਨਾ ਦੀ ਲੜੀ ਵੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਕੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਸਾਈਟ ਰੀਕੰਸਟਰਕਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ? ਕੀ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਡੀਕਲ ਟੈਸਟ ਹੋਇਆ? ਜੇ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੀ ਸੀ? ਕੀ ਕਿਸੇ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ? ਕੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਹ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਪੀਡਬੋਟ ਕੌਣ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ?
ਇਹ ਸਾਰੀ ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲਦੀਵੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ:
- ਇਸ ਨਾਲ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਛਵੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਗੌਤਮ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਨੇ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਦੀ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਦਿੱਗਜਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਗੁਮਸ਼ੁਦਗੀ ‘ਤੇ। ਜਾਂਚ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਉਠਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ।
ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਵਾਦਿਤ ਛਵੀ ‘ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਦਾਗ਼ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ
ਮਾਲਦੀਵ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਭਾਰਤੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰਪੂਰਨ ਹਰਕਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾ ਕੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇਗਾ।
ਪਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀਸ਼ੁਦਾ ਮੌਤ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਗੁਮਸ਼ੁਦਗੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ।
- ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਕ ਜਾਂਚ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਮਾਲਦੀਵ ਤੋਂ ਵਿਸਥਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਮੰਗੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਈ।
- ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਮੰਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੌਤਮ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ‘ਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਬਣਨ (Section 304A) ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਨਿਆਯ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਭਾਰਤੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਲਦੀਵ ਜਾਣ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ
ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇਕ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਇਸ ਵੇਲੇ ਖਾਮੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਇਕੱਲੇ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਆਂ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਮਾਈਨਾਰਿਟੀਜ਼ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਪੰਜਾਬ ਭਾਜਪਾ ਇਕਾਈ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਕੋਲ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਉਠਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਇਸ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਸਿੱਟਾ
ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ ਅਰਬਪਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆਈ ਹੈ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਆਦਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ।
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਰਘਟਨਾ ਲਈ ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖੁਦ ਬਚਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਨਿੰਦਨਯੋਗ ਹੈ।
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਇਨਸਾਫ਼ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਭਰੀ ਸੋਚ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿੰਘਾਨੀਆ ਦੀ ਇਸ ਹਰਕਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ‘ਤੇ ਦਾਗ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਦਿਖਾਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਹਾਰਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ।
ਪੈਸਾ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹਰਿ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜ਼ਰੂਰਤ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਦੇ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ।